dayaq sözü azərbaycan dilində

dayaq

* azərbaycan dilinin orfoqrafiya lüğətində mövcuddur

Yazılış

  • dayaq • 92.3158%
  • Dayaq • 7.4323%
  • DAYAQ • 0.2519%

* Sözün müxtəlif mətnlərdə yazılışı.

Mündəricat

OBASTAN VİKİ
Dayaq
Şaquli bir daşıyıcı, bina və ya qayığı sabitləşdirmək və əyilməsinin aşmasının və ya yıxılmasının, qarşısını almaq üçün istifadə olunan taxta və ya betondan hazırlanmış sinə dayağı. Müxtəlif mənalarda istifadə olunur: Memarlıq lüğətində ağac texnikasına əsaslanan köhnə türk memarlığında aşağı mərtəbədəki çıxma bölməsini (erker) dəstəkləmək üçün istifadə edilən dayaqlara verilən addır.
Böyük dayaq (roman)
Böyük dayaq— Mirzə İbrahimovun romanı. == Mövzu == Əsər 1957-ci ildə yazılmışıdr. M. İbrahimovun bu əsəri sovet dövrü Azərbaycan ədəbiyyatında kəndin mənəvi həyatından və problemlərindən, eləcə də şəxsiyyətə pərəstiş dövrünün törətdiyi çətinliklərdən bəhs edən ilk romandır. Məlumdur ki, sovet dövrü Azərbaycan ədəbiyyatında kənd həyatı birtərəfli şəkildə təsvir olunub. Bu, bir tərəfdən sosialist realizmi deyilən yaradıcılıq metodunun, digər tərəfdən isə şəxsiyyətə pərəstiş dövrünün tələbləri ilə bağlı olub. Ailə və məişət zəminində yenilik və konflikt əsasında qurulan əsərin əsas sujet xəttini kolxoz təsərrüfatının inkişaf yolları, ona rəhbərlik üsulu təşkil edir. Latış ədəbiyyatşünası Y. Çakurs Mirzə İbrahimovu "böyük dünyəvi problemlər qaldıran qüdrətli ədib" kimi səciyyələndirir, "Böyük dayaq" əsərinin ümumxalq şöhrətini onun sənətkarlıqla, ilhamla təsvirində, xəlqiliyində görür, maraqlı xarakterlərə, Azərbaycan torpağının misilsiz təbiətinə və müasir həyatına heyranlığını bildirir. Mirzə İbrahimovun "Böyük dayaq" ictimai-psixoloji romanı bir sıra müasir və aktual problemlərə vaxtında toxunduğuna görə, ciddi sosial əhəmiyyət kəsb edir. Sənətkarın irihəcmli sanballı əsərləri milli romana yeni keyfiyyətlər daxil etməklə yanaşı, müasir ədəbiyyatın yaradıcılıq üfüqlərini genişləndirir. == Obrazlar == Rüstəm kişi, Maya, Qaraş, Şirzad, Qızyetər, Pərşan, Səkinə, Telli, Yastı Salman, Lal Hüseyn, Yarməmməd, Kələntər == Əsərdə işlənən folklor janrları == Qoşma, Bayatı, Sayaçı sözləri, alqış, qarğış, eyham, Atalar sözü və məsəllər, atmaca, məişət nəğmələri, "Muğam" əfsanəsi, xalq oyunu, xalq sınamaları == Həmçinin bax == Böyük dayaq (film, 1962) == Mənbə == Qarayev Y. "Meyar şəxsiyyətdir".
Dayaq (maye dinamikası)
Dayaq və ya saxlanma itkisi — mayelər dinamikasında, bir maye içərisində hərəkət edən cismə təsir edən daşıma qüvvəsinin - hücum bucağının (AOA) kritik qiyməti keçməsinə görə - azalması və ya yox olması nəticəsində cismin maye içərisində özünü saxlaya bilməməsidir. Cismin özünü saxlaya bilməməsinin müxtəlif səbəbləri mövcuddur. Ən əsas olan iki səbəb aşağıdakılardır: Daşıyıcı səth üzərində tələb olunan maye sürətinin əldə edilməsinin mümkün olmaması; Nəzarət və ya daşıma səthləri üzərində meydana çıxan axıntı ayrılığı. == Aviavasitələrdə == Aviavasitələrdə dayaq kritik hücum bucağının aşıldığı hər vəziyyətdə “sürətdən müstəqil olaraq” reallaşır. Yəni dayaq bu bucağın keçildiyi bütün sürətlərdə reallaşır. Saxlanma itkisinə bütün qanad məruz qala biləcəyi kimi, nəzarət səthlərinin olduğu qanad hissələri də qala bilər. Hər ikisi də nəzarət itkisinə, dolayı yolla saxlanma itkisinə səbəb olacaqdır. Məsələn, ox bucağı verilmiş qanadlarda qanad ucunda olan nəzarət səthləri, təyyarədən və qanadın hamısından daha əvvəl saxlanma itkisinə uğrayır. Buna görə də, daşınma mərkəzi ağırlıq mərkəzinin qabağına keçir və bu da pozitiv yunuslama momenti meydana gətirir. Yəni təyyarə, burnunu qaldırma meylinə girir.
Böyük dayaq (film)
Böyük dayaq tammetrajlı bədii filmi rejissor Həbib İsmayılov tərəfindən 1962-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Burada kənd təsərrüfatında gedən dəyişikliklərdən, müasir kəndimizin adamlarından, rəhbərlikdə demokratik üsulların bərpası uğrunda aparılan mübarizədən söhbət açılır. Əsas rolları Ələsgər Ələkbərov, Tamilla Rüstəmova, Həsən Məmmədov, Leyla Rzayeva, Zemfira Əliyeva, Nəsibə Zeynalova, Məmmədrza Şeyxzamanov və Hacımurad Yegizarov ifa edirlər. == Məzmun == Əsərdə olduğu kimi, kinoromanda da ciddi siyasi, əxlaqi və tərbiyəvi problemlər qaldırılmışdır. Burada kənd təsərrüfatında gedən dəyişikliklərdən, müasir kəndimizin adamlarından, rəhbərlikdə demokratik üsulların bərpası uğrunda aparılan mübarizədən söhbət açılır. Sosial dramın əsas qayəsi : yalnız xalqa, kollektivə arxalanan rəhbər işçilər qarşılarına qoyduqları məqsədə çata bilərlər. == Film haqqında == Film aktyor Həsən Məmmədovun kinoda ilk işidir. Film Mirzə İbrahimovun eyniadlı romanının motivləri əsasında çəkilmişdir. Filmdə səslənən Pərişanın mahnisi Xalq artisti Flora Kərimova-ya məxsusdur.
Böyük dayaq (film, 1962)
Böyük dayaq tammetrajlı bədii filmi rejissor Həbib İsmayılov tərəfindən 1962-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Burada kənd təsərrüfatında gedən dəyişikliklərdən, müasir kəndimizin adamlarından, rəhbərlikdə demokratik üsulların bərpası uğrunda aparılan mübarizədən söhbət açılır. Əsas rolları Ələsgər Ələkbərov, Tamilla Rüstəmova, Həsən Məmmədov, Leyla Rzayeva, Zemfira Əliyeva, Nəsibə Zeynalova, Məmmədrza Şeyxzamanov və Hacımurad Yegizarov ifa edirlər. == Məzmun == Əsərdə olduğu kimi, kinoromanda da ciddi siyasi, əxlaqi və tərbiyəvi problemlər qaldırılmışdır. Burada kənd təsərrüfatında gedən dəyişikliklərdən, müasir kəndimizin adamlarından, rəhbərlikdə demokratik üsulların bərpası uğrunda aparılan mübarizədən söhbət açılır. Sosial dramın əsas qayəsi : yalnız xalqa, kollektivə arxalanan rəhbər işçilər qarşılarına qoyduqları məqsədə çata bilərlər. == Film haqqında == Film aktyor Həsən Məmmədovun kinoda ilk işidir. Film Mirzə İbrahimovun eyniadlı romanının motivləri əsasında çəkilmişdir. Filmdə səslənən Pərişanın mahnisi Xalq artisti Flora Kərimova-ya məxsusdur.
Dayaq və hərəkət sistemi (Anatomiya)
Dayaq və hərəkət sistemi — İnsan skeletinin sümükləri birləşdirici toxumanin bir növü olan sümük toxumasından təşkil olunmuşdur. Sümük toxumasından sinirlər və qan damarları keçir. Onun hüceyrələrinin çıxıntıları vardır. Sümük toxumasının 2/3 hissəsi hüceyrəarası maddədən ibarətdir. O bərk və sıx olub xassəsinə görə daşa oxşayır. Sümük hüceyrələri və bunların çıxıntıları içərisində hüceyrəarası maye ilə dolmuş çox xırda "kanalciqlarla" əhatə olunmuşdur. Sümük hüceyrələri kanalcıqların hüceyrəarsı mayesi vasitəsilə qidalanır və tənəffüs edir. Dayaq hərəkət sistemini sümüklər və əzələlər təşkil edir. Əzələlər bu sistemin fəal hissəsi olub sümükləri hərəkətə gətirir. Sümüklər isə nisbətən passiv hissəsi olub daha cox dayaq funksiyası yerinə yetirir.
İdman gimnastikası 2015 Avropa Oyunlarında — Kişilər (fərdi, dayaqla tullanma)
İdman gimnastikası 2015 Avropa Oyunlarında — Kişilər (fərdi, dayaqla tullanma) — 15, 20 iyun tarixində Bakının Milli Gimnastika Arenasında baş tutdu. Yarışlarda ölkələrin 76 idmançısı qüvvəsini sınadı. Yarışlarda təsnifat mərhələsi 15 iyun tarixində baş tutdu. Yarışların finalı isə 20 iyun tarixində keçirildi. Yarışların qızıl medalını 15.266 xal toplayan Ukrayna idmançısı Oleq Verniayev, gümüş medalı 15.116 xal toplayan Hollandiya idmançısı Kasimir Şmidt, bürünc medalı isə 14.996 xal toplayan Azərbaycan idmançısı Oleq Stepko qazandı. == Medalçılar == == Nəticə == === Təsnifat mərhələsi === Təsnifat mərhələsində - ölkənin 76 idmançısı mübarizə apardı. Yarışlar 15 iyun tarixində baş tutdu. Yarışlarda ilk 6 yeri tutan idmançı finala vəsiqə qazandı. Finala yalnızca bir ölkənin bir idmançısı vəsiqə qazandı. Q — Finala vəsiqə qazandı === Final === Finalda 6 ölkənin 6 idmançısı mübarizə apardı.

Tezlik illər üzrə

Sözün tezliyi - sözün mətnlərdə hansı tezliklə rast gəlinmə göstəricisidir. Bu rəgəm 1 000 000 söz arasında sözün neçə dəfə meydana gəlməsini göstərir.

Ümumi • 17.90 dəfə / 1 mln.
2002 •••••••• 17.13
2003 •••••••••••••••••••• 44.49
2004 ••••••••••••••••• 37.06
2005 •••••••••••••• 29.02
2006 •••••••••• 21.85
2007 ••••••••••••• 27.27
2008 ••••••• 13.89
2009 ••••••• 14.88
2010 •••••••• 16.79
2011 ••••••• 15.01
2012 •••••••• 16.52
2013 •••••• 12.40
2014 •••••• 11.15
2015 •••••• 12.42
2016 ••••••••• 19.61
2017 ••••••••••• 24.39
2018 ••••••• 13.48
2019 •••••• 12.66
2020 •••••••••• 20.69

dayaq sözünün leksik mənası və izahı

  • 1 is. 1. Binanın və s.-nin sınmış pərdilərini, yaxud uçulan divarı və s. saxlamaq, eləcə də meyvəsi çox olan ağac budaqlarını sınmaqdan qorumaq üçün onların altına vurulan ağac, dəstək və s. Barıya dayaq vurmaq. – Nurcabbarın həyətində … ağaclar bar gətirəndə altdan dayaq verməsən, budaqlar əyilib burnunu yerə döyür. İ.Məlikzadə. 2. Üzərində bir şey bərkidilmək, yaxud qurğu qurula bilmək üçün düzəldilmiş yer, özül; dəstək ola biləcək hər şey. Körpü dayaqları. Ayaqları dirəmək üçün qayıqda dayaq yoxdur. – Qoca Xudafərin qulağı səsdə; Kim uçan tağına dayaq düzəldər? M.Araz. 3. məc. İstinad ediləcək adam, şey; kömək, arxa, himayəçi. Ailənin dayağı. – Ömrümün çırağı, canımın dayağı, könlümün sorağı, baxtımın gülüstanı Ruqiyyə idi, Ruqiyyə! A.Divanbəyoğlu. Ana ürəyidir insana dayaq; Odur bərk ayaqda çatan köməyə. S.Rüstəm. □ Dayaq durmaq – bax dayaq olmaq. Sən bilirsən ki, adamı darda atmazlar, yıxılana dayaq durarlar. S.Rəhimov. Dayaq olmaq – kömək olmaq, arxa olmaq, müdafiə etmək, himayə etmək, dalında durmaq. Qəmər mənə böyük bir dayaq ola bilərdi. M.İbrahimov. Dayaq vermək – ürək vermək, ruhlandırmaq, ürəkləndirmək. Özünə dayaq vermək.

    Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti / dayaq

dayaq sözünün etimologiyası

  • 1 Mənbələrdə “упасть” mənasını əks etdirən tay (day) feili var, sürüş­kən­ sö­zünün sinonimi taylıq olub. Daya feili “dayaq qoymaq” kimi açıqlanıb. Dayan kəl­məsi “опираться” kimi şərh edilib. Dayaq yuxarıdakı sözlərlə qohumdur. Bir vaxtlar -a şəkilçisi feildən feil düzəlib (tıx və tıxa sözlərində bu özünü indi də saxlayıb), day feili ilə yanaşı, daya feili də mövcud olub. Dayı (filankəsin dayısı, arxası var...) sözü də dayaq sözünün təhrifi ilə bağlıdır. ”Ananın qardaşı” anlamı ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. “Sürüşmək” mənasında toylok feili var (məsələn, özbək dilində). Dayaq “sürüşmənin, əyilmənin qarşısını alan” kimi də başa dü­şülə bilər. (Bəşir Əhmədov. Etimologiya lüğəti)

    Azərbaycan dilinin etimologiya lüğəti / dayaq

dayaq sözünün sinonimləri (yaxın mənalı sözlər)

dayaq sözünün rus dilinə tərcüməsi

  • 1 1. подпорка, подставка, упор; 2. перен. опора, оплот, защита, помощь, поддержка;

    Azərbaycanca-rusca lüğət / dayaq
  • 2 I сущ. 1. опора: 1) предмет, поддерживающий кого-, что-л., употребляемый в качестве опоры, подпорки. Üzüm budaqlarını dayaqlar üstünə qaldırmaq поднять виноградные ветви на опоры 2) часть сооружения, несущая тяжесть других частей, служащая для них основанием. Körpünün dayaqları опоры моста, yan dayaqlar боковые опоры; тех. dayaq zirvəsi вершина опоры; dayaqların hopdurulması пропитка опор, dayağın çökməsi осадка опоры, dayağın profili профиль опоры 3) перен. защита, поддержка, сила, поддерживающая кого-л., что-л. Möhkəm dayaq твёрдая опора, carsılmaz dayaq прочная опора, ailənin dayağı опора семьи, dayaq nöqtəsi точка опоры 2. оплот. Sülhün dayağı оплот мира, etibarlı dayaq надёжный оплот 3. тех., строит. подпорка, стойка. Dayaq calağı стык стойки, dayaq vermək поставить подпорку 4. свая (бревно, брус, забиваемые в грунт для опоры какого-л. сооружения) 5. крепь (сооружение в шахте, предохраняющее от обвалов) 6. тех. бабка (часть металлорежущих станков, служащая опорой для вращающегося изделия) 7. штатив (подставка для приборов и аппаратов) 8. стопор (приспособление для остановки или удержания в определенном положении движущихся частей механизма) II прил. 1. опорный: 1) представляющий собой опору. тех. Dayaq sütunu опорный столб, dayaq çərçivə опорная рама, dayaq müstəvisi опорная плоскость, dayaq dirəyi опорная балка, dayaq lövhəsi опорная пластинка 2) являющийся исходной базой для каких-л. действий. Dayaq məntəqələri опорные пункты, dayaq nöqtələri опорные точки, dayaq stansiyası опорная станция 2. тех. стопорный. Dayaq boltu стопорный болт ◊ dayaq olmaq kimə, nəyə быть, становиться, стать опорой, поддержкой для кого, чего; dayaq durmaq kimə становиться, стать опорой, поддержкой для кого

    Azərbaycanca-rusca lüğət / dayaq

dayaq sözünün inglis dilinə tərcüməsi

  • 1 I. i. 1. prop, rest, foot*; 2. tex. stop, bearing, log; 3. pedestal; 4. məc. support; 5. (körpüdə) pier; 6. stronghold, bulwark; sülhün dayağı stronghold of peace; 7. fiz. həm də məc. fulcrum (pl.: -crums or -cra); bir kəsə ~ olmaq / durmaq to support / to defend smb. II. s. supporting, bearing; ~ məntəqəsi hərb. supporting / strong point; ~ dirək bearing pile; ~ plitə base-plate; ~ nöqtəsi tapmaq məc. to gain a foothold

    Azərbaycanca-ingiliscə lüğət / dayaq

dayaq sözünün fransız dilinə tərcüməsi

dayaq sözünün ləzgi dilinə tərcüməsi

  • 1 сущ. 1. даях, гьаче, дестек, пая ва мс.; divara dayaq vurmaq цлаз даях ягъун (гун); 2. винел са затӀ кӀевирун ва я туькӀуьрун патал авунвай чка, са куьнин заланвал хуьдай затӀ (чка), даях (мес. муькъуьн); кӀвачер акӀурна акъваздай чка (затӀ) (мес. луьткведа); дестек жедай гьар са затӀ; 3. пер. даях, далу, куьмек, арха; dayaq durmaq кил. dayaq olmaq; dayaq olmaq даях хьун, куьмек гун, нафакьадиз къачун, хуьн, кьулухъ акъавазун; dayaq vermək даях гун, рикӀ гун, къуват гун, руьгь кутун.

    Azərbaycanca-ləzgicə lüğəti / dayaq

dayaq sözünün türk dilinə tərcüməsi

"dayaq" sözü ilə başlayan sözlər

Oxşar sözlər

#dayaq nədir? #dayaq sözünün mənası #dayaq nə deməkdir? #dayaq sözünün izahı #dayaq sözünün yazılışı #dayaq necə yazılır? #dayaq sözünün düzgün yazılışı #dayaq leksik mənası #dayaq sözünün sinonimi #dayaq sözünün yaxın mənalı sözlər #dayaq sözünün əks mənası #dayaq sözünün etimologiyası #dayaq sözünün orfoqrafiyası #dayaq rusca #dayaq inglisça #dayaq fransızca #dayaq sözünün istifadəsi #sözlük